Georóżnorodność to różnorodność komponentów przyrody nieożywionej, które budują i kształtują krajobraz. Obejmuje skały i osady, formy rzeźby terenu, gleby, wody powierzchniowe i podziemne, a w ujęciu kompleksowym także klimat jako ważny komponent środowiska (np. warunki termiczne, opadowe i wiatrowe). Razem tworzą one „abiotyczny fundament” przyrody – podstawę funkcjonowania ekosystemów, powstawania siedlisk i rozwoju bioróżnorodności.
W nauce wyróżnia się kilka sposobów rozumienia tego pojęcia. W podejściu „geologicznym” georóżnorodność wiąże się głównie z ochroną litosfery i cennych obiektów geologicznych. Drugie podejście podkreśla jej rolę jako tła dla analiz bioróżnorodności, bo zróżnicowanie rzeźby, gleb i wód wpływa na rozmieszczenie siedlisk. Coraz częściej stosuje się jednak podejście kompleksowe (holistyczne), w którym georóżnorodność opisuje pełny zestaw elementów abiotycznych — od geologii i topografii, przez hydrologię, po klimat — oraz ich wzajemne powiązania w krajobrazie.
Dla planowanego geoparku „Wielkopolska Glacjalna” georóżnorodność jest kluczowa, bo to ona opowiada historię regionu i pokazuje, jak powstał krajobraz polodowcowy. Na georóżnorodność składają się tu m.in. moreny, sandry, rynny subglacjalne, ozy i kemy, po jeziora, doliny i zróżnicowane gleby. To dzięki georóżnorodności możemy zrozumieć, skąd wzięły się lokalne formy terenu, dlaczego w jednych miejscach dominują piaski, w innych gliny, gdzie pojawiają się źródła i mokradła oraz jak procesy polodowcowe ukształtowały dzisiejszy krajobraz Wielkopolski.
Georóżnorodność stanowi podstawę geodziedzictwa i geoochrony: pomaga wskazać najcenniejsze miejsca (geostanowiska), zaplanować ich ochronę oraz rozwijać geoturystykę i edukację przyrodniczą. W praktyce można ją oceniać w terenie (np. kartowanie form i osadów), ale także z wykorzystaniem narzędzi GIS, danych wysokościowych DEM i zdjęć satelitarnych. Dzięki temu geopark „Wielkopolska Glacjalna” może pokazywać georóżnorodność w sposób czytelny: poprzez trasy, punkty widokowe, tablice edukacyjne i opowieści o procesach, które ukształtowały Wielkopolskę.
Słowa kluczowe (SEO): georóżnorodność, geopark, Wielkopolska Glacjalna, Wielkopolska, geodziedzictwo, geoochrona, geoturystyka, przyroda nieożywiona, klimat, klimat Wielkopolski, krajobraz polodowcowy, morena, sandr, rynna polodowcowa, rynna subglacjalna, ozy, kemy, hydrologia, litosfera, rzeźba terenu, GIS, DEM, formy polodowcowe.